BIM Nedir?

BIM yalnızca 3B geometriden oluşmaz.

Üç boyutlu bir model, yapının geometrisini gösterebilir. BIM yaklaşımında ise model elemanları yalnızca biçimsel nesneler değildir.

Bir duvar, kanal, kolon veya ekipman; geometrisinin yanında tür, malzeme, boyut, sistem, teknik özellik, konum ve diğer elemanlarla ilişkisi gibi bilgileri de taşıyabilir.

Bu sayede aynı model farklı süreçlerde kullanılabilir:

• Koordinasyon
• Analiz
• Metraj
• Teknik listeler
• Planlama
• Raporlama
• Revizyon yönetimi
• İşletme ve bakım

BIM’in değeri, yalnızca modelin nasıl göründüğünde değil, model ile bilginin birlikte yönetilebilmesinde ortaya çıkar.

Yapı projelerinde bilgi neden modele taşındı?

Yapı projeleri çok sayıda disiplinin birlikte çalışmasını gerektirir.

Mimari, taşıyıcı sistem, mekanik, elektrik, altyapı ve diğer disiplinler farklı ekipler tarafından hazırlanırken; proje bilgileri çok sayıda çizim, tablo, rapor ve dosya arasında dağılabilir.

Bu yapı zaman içinde bazı temel sorunları ortaya çıkarır:

• Disiplinler arasında bilgi uyuşmazlıkları
• Farklı revizyonların aynı anda kullanılması
• Sahada fark edilen koordinasyon problemleri
• Metraj ve teknik çıktıların güncelliğini kaybetmesi
• Değişikliklerin diğer disiplinlere etkisinin geç fark edilmesi
• Yapım ve işletme bilgilerinin birbirinden kopması

BIM yaklaşımı, proje bilgisini daha ilişkili ve yönetilebilir bir dijital yapı içinde ele alma ihtiyacından gelişmiştir.

BIM’in kısa tarihçesi

1. 1970’ler

   Yapı elemanlarının bilgisayar ortamında yalnızca çizgi olarak değil, bilgi taşıyan nesneler olarak tanımlanmasına yönelik ilk çalışmalar ortaya çıktı.

   Kaynak ↗
2. 1980–1990’lar

   Parametrik ve nesne tabanlı modelleme yaklaşımları gelişmeye başladı.

   Kaynak ↗
3. 1990–2000’ler

   Farklı yazılımlar ve disiplinler arasında veri paylaşımı ihtiyacı arttı; IFC gibi açık veri standartları geliştirildi.

   Kaynak ↗
4. 2000–2010’lar

   BIM kavramı tasarım ve yapım sektöründe yaygınlaştı; modelleme koordinasyon, planlama ve dokümantasyon süreçleriyle daha fazla bütünleşti.

   Kaynak ↗
5. 2018 sonrası

   ISO 19650 serisi BIM tabanlı bilgi yönetimi için uluslararası çerçeve oluşturdu.

   Kaynak ↗
6. 2026

   ISO 19650 serisinin yeni baskıları geliştirme sürecinde; bilgi yönetiminin varlık yaşam döngüsü boyunca daha bütünleşik ele alınması hedefleniyor.

   Kaynak ↗

BIM tek bir kullanım biçimine sahip değildir.

Diğer kullanım alanları

• Disiplin koordinasyonu
• Uygulanabilirlik kontrolleri
• Model tabanlı metraj
• Teknik çıktı üretimi
• Revizyon yönetimi
• Veri yönetimi
• Tesis ve varlık yönetimi
• Sürdürülebilirlik analizleri
• Otomasyon ve veri analitiği

Model üretmek sürecin yalnızca bir bölümüdür.

Model, proje boyunca alınan kararlar ve revizyonlarla güncellenir; üretilen bilgi sonraki aşamaların girdisini oluşturur.

Her BIM projesinin aynı bilgi seviyesine, aynı model detayına veya aynı teslim formatına ihtiyacı yoktur.

BIM süreci; projenin amacı, aşaması, ekip yapısı ve beklenen çıktılara göre tanımlanmalıdır.

BIM verisi nasıl paylaşılır?

IFC / openBIM

BIM süreçleri yalnızca tek bir yazılım ortamına bağlı olmak zorunda değildir.

Farklı yazılımların ve proje ekiplerinin yapı verisini paylaşabilmesi için açık veri standartları geliştirilmiştir.

IFC — Industry Foundation Classes, BIM verisinin farklı yazılım ve katılımcılar arasında paylaşılmasına yönelik açık uluslararası bir veri standardıdır.

IFC sayesinde aynı proje verisinin farklı yazılım ortamları arasında daha kontrollü biçimde aktarılması hedeflenir.

openBIM, açık standartlar üzerinden yazılımdan bağımsız bilgi paylaşımını ve birlikte çalışmayı destekleyen yaklaşımdır.

Türkiye’de BIM’in gelişimi

Türkiye’de BIM uzun süredir özellikle büyük ölçekli yapı, altyapı, endüstriyel tesis ve uluslararası projelerde kullanılmaktadır.

Bununla birlikte BIM kullanım seviyesi, kapsamı ve uygulama biçimi kurumdan kuruma ve projeden projeye değişmektedir.

Son yıllarda özel sektör uygulamalarının yanında kamu tarafında da dijital proje teslimi, ortak veri standartları ve BIM tabanlı proje yönetimine yönelik önemli adımlar atılmaktadır.

Dijital proje hazırlama kuralları

2B çizimler

PDF/A teslimi — Madde 4(2)

3B yapı modelleri

TS EN ISO 19650-1 ve -2’ye göre BIM tabanlı hazırlama — Madde 4(4)

Model teslimi

TS EN ISO 16739-1’e göre IFC — Madde 4(5), Madde 9

Dijital dokümanlar

PDF/A, isimlendirme ve düzenleme esasları — Madde 4(3), Madde 6–8

Elektronik inceleme

Teslim, eksiklik bildirimi ve onay — e-PYS Madde 4–5

e-PYS yönetimi

Kayıt ve saklama süreçleri — e-PYS Madde 1, 5 ve 7

Kimleri kapsıyor?

Düzenleme, genel olarak uygulama imar planı bulunan alanlarda yeni yapılacak binaları kapsar.

Bodrum katı dışında en çok iki katlı ve toplam yapı inşaat alanı 200 m²’yi geçmeyen müstakil yapılar ile entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık yapıları kapsam dışındadır (her iki yönetmelik, Madde 1).

Elektronik teslim yönetmeliği ayrıca 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 4, 26 ve 27. maddelerinde sayılanları kapsam dışında bırakır.

Yürürlük tarihi ile bütün yapılara uygulanma tarihi aynı değildir. Dijital hazırlama yönetmeliğinin Geçici Madde 1–2 hükümleri; nüfus, alan, kullanım ve önceki ruhsat/ihale durumuna göre kademeli uygulama tanımlar. PDF/A ve IFC hükümleri için 2029–2032 takvimleri, konut ve ticaret+konut dışındaki binalar için 1 Eylül 2033 tarihi ayrıca yer alır.

Elektronik Proje Yönetim Sistemi

İkinci yönetmelik, projelerin elektronik teslimi, incelenmesi, eksiklerin bildirilmesi, onaylanması ve saklanmasına ilişkin esasları e-PYS çerçevesinde düzenler.

Yürürlük: 1 Eylül 2028

BIM’de Güncel Gelişmeler

Kaynaklar ve ileri okuma

Kaynak kontrolü: 3 Ekim 2026

• ISO 19650-1:2018 ↗
• ISO 19650-2:2018 ↗
• ISO/DIS 19650-2 — Edition 2 / under development ↗
• buildingSMART — IFC ↗
• buildingSMART — openBIM ↗
• Eastman et al. — Building Description System (1974) ↗
• Graphisoft — parametric modeling / 1984 ↗
• Autodesk — BIM history and uses ↗
• Bakanlık / Ministry — Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (2025) ↗
• Bakanlık / Ministry — e-Proje Yönetim Sistemi (2025) ↗
• Bakanlık / Ministry — BIM pilot / 26.01.2026 ↗
• Resmî Gazete — Dijital Olarak Hazırlanması / 05.08.2026 ↗
• Resmî Gazete — Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi / 05.08.2026 ↗
• İnşaat Mühendisleri Odası — yönetmelik duyurusu ↗